Islandia

Konsulat RP w Reykjawiku
Konsul honorowy: Fridrik Gunnarsson (islandzki, angielski)
Solbraut 18, 170 Seltjarnarnes, Iceland
tel. (00354) 580 53 00
fax. (00354) 580 53 01
e-mail: fridrikgunn@simnet.is

Język urzędowy:           islandzki
Stolica:                          Reykjavík
Powierzchnia:                103 125 km²
Ludność:                       300 128
Jednostka monetarna:    korona islandzka (ISK)
Strefa czasowa:              UTC ±0

Pierwszymi ludźmi, którzy zamieszkiwali Islandię byli irlandzcy mnisi, którzy osiedlili się tam prawdopodobnie w VIII w. Nie istnieją jednak żadne archeologiczne dowody irlandzkiego osadnictwa. Dysponujemy jedynie wzmiankami ze starych ksiąg, mówiącymi o obecności Irlandczyków na wyspie. Przypuszcza się, że mnisi opuścili Islandię na krótko przed przybyciem pogańskich Normanów, którzy stopniowo skolonizowali wyspę w latach 870-930. Islandia była przez to ostatnim zasiedlonym krajem europejskim. Głównym źródłem informacji na temat zasiedlania Islandii jest Landnámabók (Księga Osadnictwa), napisana w XII w., która daje nam szczegółowy opis pierwszych osadników. Zgodnie z tą księgą skandynawscy żeglarze odkryli wyspę przez przypadek. Wkrótce potem odbyto jeszcze kilka wypraw badawczych, po czym rozpoczęła się kolonizacja. Ingólfur Arnarson jest uznawany za pierwszego osadnika. Był on wodzem z Norwegii, który przybył na Islandię wraz z rodziną i podwładnymi w 874. Swoją farmę zbudował w miejscu, gdzie obecnie znajduje się Rejkiawik. W ciągu następnych 60 lat Wikingowie ze Skandynawii, a także z normańskich kolonii na Wyspach Brytyjskich - Irlandii i Szkocji, osiedlili się w Islandii. Wśród pierwszych mieszkańców znaleźli się również Celtowie. Kolonizacja Islandii może być rozpatrywana w kontekście ogólnej ekspansji Wikingów w tym okresie, związanej z przeludnieniem Skandynawii i brakiem ziemi pod uprawę. , pod koniec okresu osadnictwa, odbył się pierwszy Althing - zgromadzenie wolnych mieszkańców Islandii, mające kompetencje ustawodawcze i sądownicze. Obrady Althingu odbywały się raz na rok w lecie na równinie Thingvellir, w celu przyjęcia nowych praw i wykonania wyroków. Na obrady Althingu przybywały tłumy rolników z rodzinami, kupców, rzemieślników, wędrowców. Było to najważniejsze wydarzenie społeczne na wyspie w ciągu roku. W średniowiecznej Islandii istniały także cztery sądy lokalne oraz system zgromadzeń regionalnych, którym przewodzili wodzowie. Na najniższym szczeblu władzy znajdowały się hreppar, gdzie farmerzy spotykali się, aby rozwiązać problemy społeczności lokalnej. Utworzenie Althingu dało początek islandzkiej wspólnocie, aczkolwiek nie posiadał on władzy wykonawczej. W 1022 Islandia zawarła pierwszy traktat z obcym państwem - porozumienie z królem Norwegii Olafem Haraldssonem (św. Olaf), dotyczące praw Islandczyków w Norwegii i Norwegów w Islandii. Chrześcijaństwo zostało pokojowo przyjęte w Islandii decyzją Althingu w 1000. Głównym powodem nawrócenia był nacisk króla Norwegii. Pierwsze biskupstwo zostało założone w Skálholt w południowej Islandii w 1056 przez Ísleifura Gissurarsona. Jego syn i następca - Gissurr Ísleifsson, utworzył kolejne biskupstwo w Hólar w północnej Islandii w 1106. Pierwszy klasztor w Islandii ufundowano w Thingeyri w 1133, a później zbudowano następne. Oba biskupstwa wraz z klasztorami stały się ośrodkami naukowymi wyspy. Grenlandia została odkryta i skolonizowana przez Islandczyków pod przywództwem Eryka Rudego w 981 (zobacz też: Historia Grenlandii), a ok. 1000 Islandczycy stali się pierwszymi Europejczykami, którzy postawili stopę na kontynencie amerykańskim (wyprawą dowodził Leif Eriksson). Na początku XI w. postanowili oni osiedlić się w miejscu, które nazwali Vinland, gdzieś na południe od swoich baz w północnej Nowej Fundlandii. Ich próba kolonizacji Nowego Świata jednak się nie powiodła. XIII w. został nazwany złotą epoką pisania sag. Sagi są klasyką literatury średniowiecznej pisanej po islandzku, archaicznym języku, niewiele różniącym się staronordyjskiej mowy Wikingów. Czołowym pisarzem średniowiecznej Islandii był Snorri Sturluson (1178-1241)- wódz i historyk. Jest on autorem dzieła Heimskringla, historii królów Norwegii oraz Eddy młodszej, traktatu na temat poezji i mitologii nordyckiej. Także w tym okresie powstały takie dzieła jak "Saga o Egilu", "Saga rodu z Laxdalu", "Saga o Gunlaugu Wężowym Języku", opowiadające o historii rodów islandzkich przed i tuż po przyjęciu chrześcijaństwa. Ich autorstwo jest przez część badaczy przypisywana Snorri Sturlusonowi. Okres 1220-1262 jest nazywany epoką Sturlungów. Był to okres wojny domowej między rodami, która doprowadziła do poddania Islandii władzy króla Norwegii w 1262. Nowy królewski kodeks prawa - Jonsbok, został przyjęty przez Althing, który zachował swą władzę ustawodawczą, w 1281. Kiedy Norwegia, Szwecja i Dania zawarły unię kalmarską w 1397, Islandia dostała się pod władzę korony duńskiej, lecz zachowała swój ustrój i samorządność. XV w. jest nazywany w Islandii angielskim stuleciem, ponieważ był to okres bliskich kontaktów między Islandią i Anglią. Anglicy regularnie żeglowali do Islandii w celach handlowych lub na połów ryb. Czarna śmierć spustoszyła wyspę w latach 1402-1404. Drukarstwo zostało wprowadzone w Islandii przez Jona Arasona, biskupa Holaru, w latach 30-stych XVI w., a w 1540 przetłumaczono Nowy Testament na język islandzki. Całą Biblię przełożył na islandzki Gudhbrandur Thorlaksson, biskup Holaru, w 1584. Islandia stała się ostatecznie niepodległym państwem w 1918, królestwem połączonym unią personalną z Danią. Zgodnie ze specjalną umową Dania kierowała islandzkimi sprawami zagranicznymi oraz obroną wybrzeża. Ten układ zakończył się 10 kwietnia 1940, po zajęciu Danii przez hitlerowskie Niemcy. 10 maja 1940 do Islandii wkroczyli żołnierze brytyjscy. 17 czerwca 1944 formalnie proklamowano w Thingvellir powstanie Republiki Islandii. W czasie II wojny światowej Islandia była początkowo państwem neutralnym. W 1940 zajęli ją brytyjscy żołnierze, a w 1941 zastąpili ich Amerykanie. Wydarzenie to nastąpiło pięć miesięcy przed formalnym przystąpieniem USA do II wojny światowej po ataku na Pearl Harbor. W czasie wojny zatopiono wiele islandzkich statków, a wielu Islandczyków zginęło. Amerykańscy żołnierze przebywali w Islandii przez całą wojnę. Islandia została członkiem-założycielem NATO w 1949. Dwa lata później Islandia zawarła dwustronny traktat obronny z USA, zgodnie z którym amerykańscy żołnierze wrócili do Islandii i przebywają w bazie morskiej w Keflavik. Islandia powiększyła swoją strefę morską z 3 do 4 mil w 1952 i do 12 mil w 1958, co doprowadziło do pierwszej wojny dorszowej z Wielką Brytanią. Kolejne dwie wojny dorszowe miały miejsce, gdy Islandia powiększyła swoją strefę morską w 1972 do 50 mil i w 1975 do 200 mil. W 1946 Islandię przyjęto do ONZ, a w 1948 stała się członkiem-założycielem OEEC (późniejsze OECD). W 1970 przyłączyła się do GATT, a w 1975 do EFTA. Islandia była członkiem założycielem Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EEA), który powstał w 1994, zrzeszającego kraje EFTA (poza Szwajcarią) i Unii Europejskiej.

Islandia, Republika Islandii (Ísland, Lýðveldið Ísland) – państwo położone w Europie Północnej, na wyspie o tej samej nazwie i kilku mniejszych wyspach m.in. archipelag Vestmannaeyjar, w północnej części Oceanu Atlantyckiego. Islandia jest jednym z krajów skandynawskich. położona jest na wyspie o tej samej nazwie, położonej w północnej części Oceanu Atlantyckiego, nieco na południe od koła podbiegunowego północnego. Od położonej od niej na wschód Grenlandii oddziela ją Cieśnina Duńska. Ogółem Islandia zajmuje powierzchnię 103 125 km², z tego 2,796 km² stanowią wody wewnętrzne. Islandia oraz szereg przybrzeżnych wysepek, z których największe wchodzą w skład archipelagu Vestmannaeyjar, są wyspami pochodzenia wulkanicznego. Powstały one w wyniku licznych erupcji na Grzbiecie Śródatlantyckim, który oddziela płyty tektoniczne Europy i Ameryki Północnej. Mimo położenia Islandii na skraju tych dwóch płyt, zalicza się ją ze względów kulturowych i historycznych do Europy. Szczelina ryftowa przebiega przez Islandię z północnego wschodu na południowy zachód. Szczególnie widoczny on jest w obszarze znanym pod nazwą Þingvellir. W tym właśinie miejscu zebrał się po raz pierwszy islandzki parlament Althing. Ponad połowę powierzchni Islandii zajmują pozostałości niedawnego wulkanizmu, głównie w postaci górzysto-wyżynnych pokryw lawowych. Znajduje się tu kilka aktywnych wulkanów, które charakteryzują się najczęściej erupcjami szczelinowymi. Do najbardziej znanych należą Hekla, Askja, Laki. Najwyższym szczytem Islandii jest także wulkaniczny szczyt Hvannadalshnúkur - 2119 m n.p.m. Obserwuje się także typową działalność powulkaniczną w postaci gejzerów, gorących źródeł. Energia geotermalna wykorzystywana jest m.in. do ogrzewania domów (zobacz więcej: Energia geotermalna na Islandii). Linia brzegowa, silnie rozbudowana z licznymi zatokami i fiordami, ma długość 4988 km. Dzięki wpływom Prądu Zatokowego kilmat Islandii jest łagodniejszy niż mogłoby to wynikać z jej położenia w blisko koła podbiegunowego. Jest to zatem typowy kilmat oceaniczny z chłodnym i wilgotnym latem oraz łagodną, choć wietrzną zimą. W głębi lądu klimat jest jednak bardziej surowy. Średnie temperatury w Reykjavíku wynoszą 11°C dla lipca i -1°C dla lutego.

Odizolowanie wyspy od reszty kontynentu ograniczyło imigrację. Stąd też dopływ nowego materiału genetycznego był ograniczony przez wieki. Dzięki bogatej tradycji ustnej i pisanej wiele z rodzin może wskazać swoich przodków na wiele pokoleń wstecz. Wszystko to sprawia, że współcześni Islandczycy są przedmiotem wielu badań genetycznych. Kulturowo Islandczycy należą do Skandynawów - posługują się językiem islandzkim, jednym z języków skandynawskich. Główną religią kraju jest luteranizm (89,4% mieszkańców deklaruje się jako luteranie), który jest religią państwową Islandii.

Obywatele RP korzystają z prawa do swo¬bodnego przepływu ludności w ramach Unii Europejskiej i Euro¬pejskiego Obszaru Gospodarczego. Dokumentem podróży uprawniającym do bezwizowego wjazdu i pobytu jest paszport (ważny minimum 3 miesiące ponad planowany okres pobytu) bądź dowód osobisty. Przed wyjazdem należy się upewnić, czy dokument jest w wystarczająco dobrym stanie technicznym i pozwala na stwier¬dzenie tożsamości (szczególną uwagę w przypadku starszych, książeczkowych dowodów osobistych należy zwrócić na aktualność zdjęcia). Dozwolony okres pobytu o charakterze turystycznym bądź w poszukiwaniu pracy wynosi trzy miesiące.

Islandia nie jest w pełni objęta unią celną, dlatego też obowiązują inne niż w Unii Europejskiej przepisy dotyczące wwozu towarów przez turystów.

Źródło: pl.wikipedia.org/wiki/Islandia
             www.msz.gov.pl