
Ambasada RP w Pekinie
1 Ri Tan Lu, Jian Guo Men Wai 100600 Beijing (Pekin), PR China
tel. (+8610) 6532-1235 do 37
fax. (+8610) 6532-1745
e-mail:polska@public2.bta.net.cn
www.PolandEmbassyChina.net
Język urzędowy: chiński
Stolica: Pekin
Powierzchnia: 9 596 960 km²
Ludność: 1 306 313 812
Jednostka monetarna: renminbi (CNY)
Strefa czasowa: UTC +8
Na terytorium Chin rozwinęła się jedna z najstarszych cywilizacji świata. Pierwsza rolnicza kultura Chin rozwinęła się w neolicie (ok. 5000–2500 p.n.e.). Jej szybki rozkwit w kolejnych wiekach nastąpił dzięki licznym wynalazkom, ułatwiającym pracę. Zaczęto stosować radło, koło garncarskie, nawadnianie pól. Poznano zasady uprawy ryżu i morwy oraz hodowli jedwabników.
W latach 1766–1122 p.n.e. panowała w Chinach pierwsza historycznie udokumentowana dynastia, Shang. Stworzono wówczas pismo, pierwszy kalendarz i zaczęto zakładać miasta. Za kolejnej dynastii - Zhou - wprowadzono system lenny. Wiek V–III p.n.e. to epoka Walczących Królestw. Toczyły się wówczas liczne wojny pomiędzy drobnymi królestwami. Był to zarazem złoty wiek filozofii chińskiej. Powstał wówczas konfucjanizm, taoizm i legizm. W III w. p.n.e. zbudowano Wielki Mur Chiński do obrony przed najazdami koczowniczych plemion z północy i zachodu. Były to czasy największej świetności Chin, przypadające na rządy dynastii Han (206 r. p.n.e. – 220 r. n.e.). Chiny były wówczas najlepiej rozwiniętym państwem świata. Na bardzo wysokim poziomie stała także technika.
Upadek dynastii był początkiem długotrwałego zastoju gospodarczego i kulturalnego. Dużego znaczenia nabrał w tym okresie buddyzm. Kolejny etap rozwoju państwa przypadł na panowanie dynastii Tang. W VIII w. wydrukowana została w Chinach pierwsza na świecie książka W 1211 r. rozpoczął się okres podbojów i panowania Mongołów na tronie chińskim. Założyli oni własną dynastię Yuan ze stolicą w Pekinie. Z czasem imperium mongolskie zaczęło się rozpadać i w 1368 r. rządy w Chinach przejęła nowa dynastia, Ming. Był to okres silnego rozwoju państwa i otwarcia się na zagraniczne wpływy. Jednak wojny z Mongołami, najazdy piratów, wewnętrzne konflikty polityczne w państwie doprowadziły w 1644 r. do upadku dynastii. Władzę przejęła mandżurska dynastia Qing.
W tym czasie do Chin docierali już Europejczycy, prowadząc działalność polityczno–handlową i misyjną. Niezadowolenie Chińczyków z coraz silniejszych wpływów europejskich w ich państwie doprowadziło w 1757 r. do zamknięcia dla obcokrajowców wszystkich portów chińskich z wyjątkiem Kantonu.
Nie uratowało to jednak Chin. Brytyjsko–chińskie wojny opiumowe, walki wewnętrzne jak powstanie tajpingów i przegrana wojna z Japonią w 1894 r. doprowadziły do ostatecznego upadku kraju. Chiny stały się on państwem półkolonialnym. Utworzone zostały dwie strefy wpływów: japońska i angielska.W 1911 r. doszło do wybuchu rewolucji i ustanowienia republiki. Był to jednocześnie początek długotrwałej walki o władzę i polityczną dominację. Wykorzystała to Japonia, która w 1931 r. tereny Mandżurii. Na tronie stworzonego tam marionetkowego państewka zasiadł ostatni cesarz Chin, Pu Yi. Po zdobyciu Pekinu przez Japonię, Chińczycy utworzyli antyjapoński front, dowodzony przez komunistycznego przywódcę, Mao Zedonga. W latach 1946–1949 wybuchła wojna domowa. Zwycięstwo odnieśli komuniści i utworzyli Chińską Republikę Ludową. Przedstawiciele dotychczasowego rządu znaleźli schronienie na Tajwanie.Mao Zedong wprowadzał zasady funkcjonowania gospodarki komunistycznej i realizował “Politykę Wielkich Kroków”, czyli szybkiego postępu poprzez kolektywizację i uspołecznianie. W 1966 r. ogłosił “rewolucję kulturalną”. Szkoły zostały zamknięte, a cała ludność miała pracować fizycznie, gdyż tylko taką formę pracy uważano za użyteczną. Po śmierci Mao Zedonga w 1976 r. ponownie zaczęła się walka o władzę. Mimo przeprowadzenia reform i szerszego nawiązania kontaktów ze światem Zachodu, chińska demokracja nadal jest bardzo ograniczona, a władze mają ścisłą kontrolę nad życiem politycznym, społecznym i gospodarczym kraju.
Większą część Chin stanowią wyżyny i góry. Niziny zajmują tylko 12% powierzchni kraju. W północno-wschodniej części kraju leży rozległa Nizina Mandżurska otoczona górami. Na zachód od niziny ciągnie się Wielki Chingan, na północ Mały Chingan i na wschód Góry Wschodniomandżurskie. Wschodnią część Chin zajmują aluwialne równiny. Nizina Chińska o powierzchni 300 000 km² leży w dolnym biegu Huang He i dorzeczu Huai He. Znajdują się tam również niziny środkowego i dolnego biegu Jangcy z dużą liczbą jezior. W południowo-wschodniej części Chin leżą silnie zerodowane Góry Południowochińskie z wysokościami do 2158 m n.p.m. Na północy kraju wznosi się Wyżyna Mongolska z pustynią Ałaszan oraz Wyżyna Ordos, do której na południe przylega Wyżyna Lessowa (największy w świecie obszar występowania lessów). Równoleżnikowe pasma górskie (głównie góry Qin Ling) oddzielają Wyżynę Lessową od Kotliny Syczuańskiej przechodzącej na południu w Wyżynę Junnańsko-Kuejczouską o charakterystycznej rzeźbie krasowej. Południowo-zachodnią część kraju zajmuje najwyżej położona wyżyna na ziemi - Wyżyna Tybetańska (o wysokościach 4000-5000 m n.p.m.). Wyżynę te otaczają najwyższe pasma górskie świata - Karakorum (ze szczytem K2 sięgającym 8611 m n.p.m.) od zachodu i Himalaje (z najwyższym szczytem świata Mount Everest sięgającym 8850 m n.p.m.) od południa. Północne obrzeże wyżyny stanowi system górski Kunlun (najwyższy szczyt Muztag 6987 m n.p.m.) obejmujący liczne pasma górskie (m.in. Altun Shan) rozdzielone tektonicznymi kotlinami m.in. Kotliną Cajdamską. Na wschodnim krańcu wyżyny ciągną się Góry Sino-Tybetańskie rozczłonkowane głębokimi dolinami rzek Saluin, Mekong i Jangcy. W północno-zachodniej części kraju rozciąga się Wyżyna Sinciańska rozdzielona górami Tien-Szan na Kotlinę Dżungarską i na Kotlinę Kaszgarską. W obrębie Kotliny Kaszgarskiej znajduje się pustynia Takla-Makan i największa depresja Chin - Kotlina Turfańska zniżająca się 154 m p.p.m. Chiny leżą w zasięgu 3 stref klimatycznych: zwrotnikowej (południowe wybrzeża oraz wyspa Hajnan), podzwrotnikowej (zachodnia, środkowa i wschodnia część kraju) oraz umiarkowanej (północne i północno-wschodnie Chiny). Południowo-wschodnia i wschodnia część kraju ma klimat monsunowy z porą deszczową i suchą. W tej części Chin notuje się najwyższe opady 700-1000 mm ma wybrzeżu Morza Żółtego, 1500-2000 mm na krańcach południowo-wschodnich i 3000 mm na wyspie Hajnan. Średnia temperatura w styczniu jest tu zróżnicowana: -5°C w Pekinie, 12-16°C na wybrzeżu Morza Południowochińskiego, do 20°C i powyżej na wyspach południowych. W lipcu temperatura na całym obszarze Chin wschodnich wynosi 25-30°C. W północno-wschodniej części Chin średnia temperatura w styczniu wynosi -30°C na północy do -10°C na południu. W lipcu te temperatury wynoszą odpowiednio od 20°C do 25°C, a roczna suma opadów 250-1000 mm. Wewnętrzne i zachodnie obszary kraju mają klimat suchy i kontynentalny. Średnia temperatura w styczniu jest tu zróżnicowana -8°C do -26°C, a w lipcu waha się od 20-25°C (w Kotlinie Kaszgarskiej powyżej 30°C). Opady poniżej 250 mm. Wyżyna Tybetańska ma klimat chłodny i suchy ze względu na duże wzniesienie nad poziomem morza ze średnią temperaturą w lipcu poniżej 10°C. Pora deszczowa na całym obszarze Chin występuje w lecie, z największymi opadami w lipcu i sierpniu. W lecie i jesienią do wybrzeży południowo-wschodnich docierają tajfuny z ulewnymi deszczami. Na suchych obszarach zachodu często występują burze pyłowe. Większą część Chin odwadniają rzeki należące do zlewiska Oceanu Spokojnego(56,7%). Do zlewiska Oceanu Indyjskiego należy 6,9% powierzchni a do zlewiska Morza Arktycznego należy 0,4%. Reszta (czyli 36% powierzchni) należy do obszarów bezodpływowych. Najgęstsza sieć rzeczna występuje na Nizinie Chińskiej, a najrzadsza na pustynnych terenach zachodniej części kraju. Główne rzeki to Jangcy, Huang He, Xi Jiang, Huai He i Amur (na granicy z Rosją. Na terenie Chin początek biorą i płyną w znacznych odcinkach wielkie rzeki południowej i wschodniej Azji: Indus, Brahmaputra, Mekong i Saluin. Chińskie odcinki tych rzek skupiają 1/3 potencjału hydroenergetycznego Chin. We wschodnich Chinach biegnie najdłuższy kanał żeglowny na świecie - Wielki Kanał o długości 1782 km. Łączy on Pekin z portem w Hangzhou. Na obszarze Chin występuje około 700 jezior o powierzchni powyżej 100 km². Najliczniej występują one na nizinie środkowej i w dolnym biegu Jangcy. Największe to Poyang Hu o powierzchni 2700-5100 km², Dongting Hu (około 4000 km²), Hongze Hu i Tai Hu. Na Wyżynie Tybetańskiej znajdują się jeziora głównie słone (m.in. Kuku-nor i Nam-c'o). W suchych regionach prowincji Xinjiang i Mongolia Wewnętrzna słone jeziora głównie o charakterze reliktowym (m.in. Lob-nor, Bosten Hu i Hulun Nur. W północno-wschodnich Chinach, przy granicy z Rosją, duże jezioro Chanka (po chińsku Xingkai Hu).
Hanowie (Chińczycy) 92%, Zhuangowie 1,4%, Mandżurowie 0,9%, Huejowie 0,8%, Miao 0,7%, Ujgurzy 0,6%, Yi 0,6%, Tuija 0,5%, Mongołowie 0,4%, Tybetańczycy 0,4%, inni 1,7%. Bezwyznaniowi 71,2%, chińskie religie ludowe 20,1%, buddyści 6%, muzułmanie 2,4%, chrześcijanie 0,2%, inni 0,1%
Obywatele RP udający się do Chin muszą mieć ważną wizę pobytową lub tranzytową (osoby oczekujące na międzynarodowe połączenia lotnicze, których pobyt na lotnisku nie jest dłuższy niż 24 godziny, mogą opuścić lotnisko na podstawie krótkotrwałego zezwolenia uzyskiwanego bezpośrednio przy odprawie paszportowej). Wyjazd z terytorium Chin kontynentalnych do Specjalnej Strefy Administracyjnej Hongkongu i/lub Makao traktowany jest jak opuszczenie granic ChRL i automatycznie anuluje ważność posiadanej wizy jednokrotnej. Planując wcześniej podróż do tych miejsc, należy pamiętać, aby ubiegając się o wizę w chińskich urzędach konsularnych, wnioskować o wydanie wizy dwu- lub wielokrotnej. Wizę na wjazd do Chin kontynentalnych z Hongkongu lub z Makao można uzyskać w działających tam biurach łącznikowych centralnych władz ChRL, a także za pośrednictwem agencji turystycznej China Travel Service. Jedynie w wyjątkowych przypadkach wizę można uzyskać na lotnisku. Pobyt na terytorium ChRL bez ważnej wizy (przekroczenie okresu pobytu poza termin ważności wizy) karany jest grzywną do wysokości 1000 USD. Odpowiedzialny za sprawy wizowe Urząd Bezpieczeństwa Publicznego upoważniony jest do naliczania grzywny w wysokości ok. 60 USD za każdy dzień pobytu bez ważnej wizy. Paszport natomiast powinien być ważny co najmniej 6 miesięcy po terminie upływu ważności chińskiej wizy. Od turystów indywidualnych chińskie urzędy konsularne mogą wymagać okazania biletu powrotnego. Nie ma obowiązku posiadania określonej kwoty pieniędzy na dzień pobytu. Przedłużenia ważności wizy można dokonać jedynie w dużych miastach w Biurach Bezpieczeństwa Publicznego (w Wydziałach Kontroli Ruchu Osobowego Cudzoziemców). Procedura przedłużania ważności wizy trwa zwykle kilka dni i należy to uwzględnić w planach podróży. Poza międzynarodowymi portami lotniczymi i kolejowymi przejściami na granicy z Kazachstanem, Mongolią, Federacją Rosyjską, KRL-D (Koreą Północną) oraz na południu z Wietnamem, dla cudzoziemców dostępne są nieliczne drogowe punkty graniczne na granicy z Pakistanem, Kirgizją, Kazachstanem, Wietnamem, Laosem oraz okresowo na granicy z Nepalem w Tybecie. Cudzoziemcom nie zezwala się na wjazd własnymi pojazdami na terytorium Chin. Wyjątek mogą stanowić międzynarodowe rajdy, ekspedycje itp., jednak imprezy takie muszą być zorganizowane przez wyspecjalizowaną chińską agencję turystyczną, która opracowuje trasę, uzyskuje stosowne zezwolenia od władz i deleguje swoich oficerów łącznikowych towarzyszących cudzoziemcom na trasie przejazdu.
Władze Chińskiej Republiki Ludowej z początkiem 2003 r. wprowadziły przepisy obowiązujące cudzoziemców przywożących i wywożących zagraniczne środki płatnicze. Wwożąc do Chin środki płatnicze w kwocie powyżej równowartości 5000 USD, cudzoziemcy zobowiązani są do złożenia stosownej deklaracji celnej, na której podstawie przy wyjeździe przeprowadzana jest kontrola i odprawa dewiz wywożonych. Jeżeli posiadane przy wyjeździe środki płatnicze nie przekraczają zgłoszonej w deklaracji kwoty lub są mniejsze niż równowartość 5000 USD, na ich wywóz nie jest wymagane dodatkowe zezwolenie. Aby wywieźć niezadeklarowane przy wjeździe dewizy o równowartości od 5000 do 10 000 USD, cudzoziemiec zobligowany jest posiadać pisemne zezwolenie banku, o które może wystąpić, przedstawiając dokument podróży (paszport) oraz dokumentację pochodzenia środków płatniczych. Jeśli wywożone środki płatnicze przekraczają równowartość 10 000 USD, oprócz zezwolenia banku wymagana jest także zgoda kompetentnego zarządu kontroli dewiz. W deklaracji celnej wyjazdowej cudzoziemiec ma obowiązek podać wszystkie wartościowe przedmioty, które posiada przy sobie (np. kamerę wideo, aparat fotograficzny, odbiornik radiowy, cenną biżuterię itp.). Rzadko zdarza się, aby służby celne kontrolowały te deklaracje na lotniskach, natomiast często czynią to na granicy lądowej. Nie wolno wwozić narkotyków, broni, amunicji i materiałów wybuchowych, waluty chińskiej, publikacji uznawanych przez prawo chińskie za szkodliwe (w tym pornografii i wydawnictw krytykujących władze i ustrój ChRL oraz materiałów propagujących działanie zakazanych w Chinach sekt, np. Falun-gong). Zabroniony jest także przywóz do Chin przetworów mięsnych, mlecznych, nasion, żywych roślin itp. Nierespektowanie tych przepisów karane jest konfiskatą żywności przy przekraczaniu granicy. Bez certyfikatu zakupu nie wolno wywozić dzieł sztuki, rzadkich wydawnictw, wyrobów z kamieni szlachetnych oraz samych kamieni szlachetnych. Wywóz zakupionych w Chinach dóbr powszechnego użytku, w tym sprzętu elektronicznego, jest traktowany bardzo liberalnie. Nie są poza tym znane żadne restrykcje celne, które odbiegałyby od powszechnie przyjętych norm międzynarodowych.
Źródło:www.msz.gov.pl
pl.wikipedia.org/wiki/Chiny